UYKUUzm.Dr. Elif Güney Oluşturuldu: 2020-08-21 08:22:15
Görüntü Sayısı: 321

UYKU


UYKU

UYKU

Uyku, vücudun fonksiyonlarını en uygun şekilde sürdürebilmesi için gerekli olan biyolojik bir ihtiyaçtır. Ebeveynlerin en sık kaygılandıkları sorunlardan biri de bebeklerinde ve çocuklarında uyku problemi ile karşılaşmaktır.

Uyku 2 evreden oluşmaktadır. Bunlar Rapid Eye Movement (REM) ve Non-REM (N-REM) evreleridir. Kısaca bu evrelerden bahsedecek olursak;

N-REM evresi; Uyuşukluk (sersemlik) ile başlayan ve uyandırılamayan derin uykuya kadar giden 4 farklı dönemden oluşur. Enerji ve besinsel dengesizliklerin düzeltildiği, dinlendirici ve güçlendirici evredir.

REM evresi; Nörolojik, duygusal gelişim, hafıza oluşumu, öğrenme için gerekli olan evredir. Rüyalar bu evrede görülmektedir.

Uyku sırasında döngüsel olarak tekrarlanan önce N-REM ardından REM evreleri zamanında doğan bir bebekte yaklaşık 50 dk sürerken okul çağında bu süre 90-110 dk olur. Bu döngüler sırasında ise kısa uyanıklıklar gerçekleşir. Dolayısıyla bebeklerin gecede 6-9 kere kısa uyanmalar yaşaması beklenen bir durumdur.

Gün içinde uyuma isteğinin en yüksek olduğu zamanlar; 15:00-17:00 ve sabaha karşı 3:00-5:00 saatleri arasıdır.

Bebeklerin yarısı gece boyu kesintisiz uykuyu 6 aylıkken, %90’ı ise 12 aylıkken başarmaktadır. Çocukların %26’sı 4 yaşındayken, %15’i 5 yaşındayken gündüz uykusu uyumamaktadır. Okul çağındaki çocuklarda ise gündüz uyku gereksinimi kalmamaktadır.

Uyku;

-Bağışıklık sisteminin yeterli ve güçlü olmasında

-Büyüme ve gelişimin normal olmasında

-Davranış, hafıza ve okul başarısının yeterli ve iyi olmasında

-Annenin ve ailenin iyilik halinin sağlanmasında çok önemli bir rol oynamaktadır.

Normal ve yeterli uykudan bahsedebilmemiz için;

-Gece yatağa yattığında çocuğun uykuya dalma süresi 20 dk’dan kısa sürmeli

-Rutin uyanma saatinde rahatlıkla uyanabilmeli

-Gelişimsel süreç dışında gündüz uyku hali ve kestirme gereksinimi olmamalıdır

Uykuyu etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bunlardan bazıları;

-İntrauterin dönemden itibaren bebeğin strese maruz kalması

-Bebeğin düşük doğum ağırlığının olması, prematüre olması

-Kronik hastalığının olması; Gastroözofageal reflü, atopik dermatit, idrar yolu enfeksiyonu,obstruktif uyku apnesi sendromu vd.

-Diş çıkarması

-Emzik kullanımı

-Odanın ısısı, gürültü, ışık

-Yatak, bebeğin uyku pozisyonu, ebeveynle birlikte uyuma, gündüz kestirmeleri

-Beslenme şekli

-Anne bebek arasındaki bağlanma, bebeğin mizacı

-Annenin kronik hastalıkları (depresyon vd.)

-Genetik

Aileler hekime genellikle uykuya geçememe, sık uyanma, uykuyu devam ettirememe, yorgun uyanma gibi şikayetlerle başvurmaktadır. Uyku sorunlarının sağlık üzerine birçok etkisi bulunmaktadır. Bunlardan bazıları;

-Artmış dürtüsellik ve saldırganlık

-Kaygı bozukluğu

-Karşıt olma, karşıt gelme bozukluğu

-Dikkat ve hafıza sorunları, okul başarısında düşüklük

-Erişkin dönemde alkol ve madde bağımlılığı

-Artmış intihar riski

-Artmış obezite, insülin direnci, hipertansiyon riski

Bebek ve çocuklardaki uyku bozukluğunun temelindeki nedenin anlaşılması ve bu durumun düzeltilmesi sağlıklı bir uykunun sağlanması için en akılcı yaklaşım olmaktadır.

Kaynaklar:

American Academy of Pediatrics Healthychildren.org/English/healthy-living/sleep/Pages/default.aspx

Nelson Textbook of Pediatrics (21th Ed.) Sleep Medicine 31:1259-1299

Yurdakök Pediatri Bölüm 2: Gelişimsel Farklılıklar Uyku ve Uyku Bozuklukları 441-445.

Bebek, Çocuk, Ergen İzlem Protokolleri Türkiye Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, 2018

İlk 5 yaşta Çocuk Sağlığı İzlemi, Sosyal Pediatri Derneği Yayınları (2017) Çocuklarda Normal Uyku Fizyolojisi ve Farklı Gelişim Dönemlerinde Uyku Sorunları 27: 331-343.

Sadeh A, Mindell JA, Luedtke K, Wiegand B. Sleep and sleep ecology in the first 3 years: a web-based study. J Sleep Res 2009; 18:60-73.


Bu yazı Uzm.Dr. Elif Güney tarafından yazıldı ve 321 kere izlendi.


Yorumlar

Yükleniyor...